Scheidslijn

Bij al het kwaad dat momenteel in Oekraïne plaatsvindt, moet ik steeds aan twee dingen denken: aan de scheidslijn tussen goed en kwaad en aan hoe goed en kwaad vertegenwoordigd zijn in het wezen van ieder mens. Het is te gemakkelijk elke Rus of elke Russische soldaat verantwoordelijk te houden voor het leed van Oekraïne. Ik ga ervan uit dat veel Russische militairen helemaal geen oorlog willen en in die oorlog hun best doen het kwaad te beperken. Maar er kan een moment komen dat de scheidslijn tussen goed en kwaad vervaagt en in oorlogsomstandigheden kan dat punt gemakkelijk al snel worden bereikt. Wat als je je kameraden hebt zien kreperen? Als je zelf langzaamaan chronisch oververmoeid bent geraakt? Wat als je misschien te weinig te eten hebt of als de middelen om jezelf te kunnen beschermen zijn opgeraakt? Op de scheidslijn komt het erop aan. Daar kun je hardnekkig aan de kant van het goede blijven, desnoods tegen je eigen impulsen in. Of je kunt het niet. Je kunt zomaar ook afglijden in het kwaad. Als dat eenmaal is gebeurd, kan het zijn dat de weg terug ook uit zicht verdwijnt. Daar moet ik aan denken als ik beelden zie en verhalen lees van oorlogsmisdaden aan burgers begaan. Ik heb in mijn veroordeling makkelijk praten: ik ben niet oververmoeid of uitgehongerd, mijn leven wordt niet voortdurend bedreigd. Ik word niet gedwongen in een oorlog te vechten terwijl ik dat helemaal niet wil. Wat ik zeggen wil: sommige oorlogsmisdadigers zijn zelf wellicht ook slachtoffer.

Wat me ook niet loslaat is de scheidslijn tussen kwaad en goed die ik ook in mezelf herken. Want ik weet nog niet welk pad ik zou kiezen als ik in de schoenen van zo'n Russische militair zou staan. Misschien mag je het genade noemen als je je nooit op je levensweg zozeer naar je innerlijke scheidslijn geforceerd hebt gevoeld zoals bij die Russische mannen wel gebeurt. Ik moet denken aan de bede uit het onzevader: 'Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van het kwaad.' Ik denk dat uiteindelijk ieder mens alles in zich heeft om in het uiterste of een engel, of een duivel te kunnen worden. Voor mezelf geldt dat in elk geval wel. Ik denk dat het goed is om me daar voortdurend bewust van te zijn.


- - -

Pagina geschreven 8-4-2022.