Externaliseren

Tenerife, 16-4-2006

Je kunt het in je leven vooral van jezelf moeten hebben of je kunt het van buiten jezelf verwachten. Afhankelijke en angstige persoonlijkheden zullen naar de ander kijken, omdat het daar vandaan moet komen. Ben je meer onafhankelijk, dan besef je dat je wat je zoekt voor een belangrijk deel uit jezelf zult moeten halen. De mate van autonomie van je persoonlijkheid komt mede voort uit het angstniveau waarmee je leeft en hoe je bent opgevoed. Maar een overbeschermende opvoeding kan natuurlijk ook tot averechts resultaat leiden, namelijk als je persoonlijkheid zich weigert neer te leggen bij de heteronome claim van zo'n overbescherming. Eigen keuzes kunnen alles veranderen en je een nieuwe weg doen kiezen, vooral als je nog jong bent.

Ieder mens maakt deel uit van verschillende groepen. Het makkelijkst is het deel te zijn van groepen gelijkgestemden. Je steunt en bevestigt elkaar dan. Je staat niet alleen. Geloofsrichtingen zijn in onze wereld misschien wel de meest samenbindende gemeenschappen. Dat geldt voor alle soorten geloof, ook voor het geloof dat er geen God is en dat alleen datgene bestaat wat we met onze ogen kunnen waarnemen of met onze handen kunnen voelen. In deze coronatijd zien we dat de meeste mensen het geloof in de wetenschap aanhangen. Maar er zijn ook groepen die de wetenschap en de overheid zodanig wantrouwen dat ze bijvoorbeeld kiezen voor het geloof dat het coronavirus niet bestaat. Vooral voor mensen met een relatief hoog angstniveau is ontkenning één van de krachtigste afweermechanismen. Veel geloofsrichtingen zijn geneigd te proberen anderen van hun gelijk te overtuigen en zo voor zich te winnen. Maar gelovigen sluiten zich makkelijk af voor wie anders geloven. Alleen al daarom heeft een pogen te overtuigen weinig zin. De vraag is welke houding je is aangeleerd ten aanzien van andersdenkenden en hoe je jezelf daarin ontwikkeld hebt. En natuurlijk: die persoonlijke ontwikkeling zie je meer bij mensen met een meer onafhankelijke structuur, omdat zij minder geneigd zijn mee te lopen en meer om verder te kijken en zich te verdiepen in andere visies. Daarnaast zijn er mensen die van nature een soort zoekers zijn.

Bij alle geloven speelt dat het mensen met dezelfde ideeën verbindt, maar tegelijk dat het mensen van verschillende denkrichting oftewel met een ander geloof van elkaar scheidt. In mijn ogen werkt dat mechanisme monocultuur en dus verschraling in de hand. Zeker zolang je je afzet tegen andere denkrichtingen zonder je er in te verdiepen, ontwijk je groei in je persoonlijke ontwikkeling en kies je eigenlijk voor afhankelijkheid. Dat helpt angsten beheersbaar te houden en het speelt wereldwijd.

Godsgeloof heeft conflicterende belangen. Sommigen denken dat alles van God moet komen en kiezen voor een afhankelijke en afwachtende houding. Ik heb gelovigen wel horen beweren dat onze wereld zo kapot is dat wij als mensen die niet meer goed kunnen krijgen en dat het dus wachten is op ingrijpen van hogerhand. Anderen menen dat God onze wereld in onze handen heeft gelegd om die te bewaren en en er goed mee om te gaan. De laatsten zullen eerder geneigd zijn verantwoordelijkheden te nemen en natuurlijk ook proberen anderen van hun gelijk te overtuigen.

Niet alleen rond corona zien we polarisering. Die doet zich voor in vrijwel het hele politieke domein. Onze overheden en hun ambtsdragers hebben het zwaar te verduren omdat ze het nooit meer iedereen naar de zin kunnen maken. We zien overheden die wetten en regels maken en die vervolgens niet handhaven uit angst voor agressie van minderheden. Een teveel aan niet gehandhaafde regels doet echter steeds meer mensen zich van hun overheid afkeren. Des te meer een overheid probeert afhankelijk te maken, des te meer tegenstand ze kan verwachten. Zo zien we de polarisatie toenemen, met dank aan een geleidelijk groeiende autonomie bij velen. Democratie is als een wankele balanceeract en kennelijk maar beperkt mogelijk. We zijn als mensen nu eenmaal te verschillend.


foto: Tenerife, 16-4-2006


- - -

Pagina geschreven 4-1-2022.