Exploreren

De mens is een explorerend wezen, bezig te verkennen, te onderzoeken, te verbreden en zich plaats te veroveren. Dat begint direct na de geboorte en het kan doorgaan tot op hoge leeftijd. Al als kind onderzoeken we hoe we invloed kunnen hebben op de wereld rondom. En natuurlijk hoe we van mensen om ons heen gedaan kunnen krijgen wat we willen. We manipuleren als het ware. Tot op een bepaalde hoogte is dat normaal, gezond gedrag. Het kan echter ook doorslaan in het ziekelijke, bijvoorbeeld als we op meerdere fronten het eigen belang voortdurend stellen boven dat van de ander of als we de ander proberen zich schuldig te laten voelen. Het manipuleren kan de functie hebben jezelf en de ander te bewijzen dat je de moeite waard bent. Mensen met een sterke geldingsdrang kunnen antisociaal gedrag vertonen. In feite zijn zij vaak vooral onzeker over zichzelf.

Sport wordt gezien als een gezonde manier om jezelf te exploreren. En studie, of het leren beheersen van een vak. Vaardigheden kunnen hoger of minder hoog aangeschreven staan. Bij het opgroeien is de seksualiteit een sterke explorerende drijfveer. Bruisende hormonen sturen in een bepaalde richting. Meestal ontwikkelen seksuele gevoelens zich in een zekere harmonie, met oog zowel voor het eigen belang als ook dat van de ander. Heel vaak zit er in menselijke relaties een element van macht of onmacht. Dit zijn polen op een continuüm. De ene mens streeft meer naar macht dan de ander, vooral als hij of zij zich onmachtig voelt. Ook sterke onmacht kan worden aangewend als een vorm van macht, de macht namelijk om de ander voor je aan het werk te zetten. Dwangmatig gedrag is bijvoorbeeld ook de macht van de onmacht, overigens op angst voor controleverlies gebaseerd. Hoe dan ook, er is in relaties altijd een soort spel om de macht. Kan ik de ander laten doen of laten nalaten wat ik wil! Dat is de vraag. Op dit krachtenspel lopen veel relaties vast als er geen evenwicht is in de kracht van het appel van de partners op elkaar. Mensen zoeken hierin nu eenmaal vaak naar grenzen en als één van twee te zeer geneigd is zich aan de wensen van de ander aan te passen, ontstaat er gemakkelijk scheefgroei.

Mensen hebben allerlei tactieken om macht uit te oefenen. Mannen en vrouwen gebruiken vaak verschillende manieren. Scheefgroei ontstaat als partners verschillende niveaus van zelfwaardering, noem het zelfliefde hebben. Degene die tekortschiet in zelfwaardering zal sterker de goedkeuring van de ander nodig hebben en zo vaak ook meer geneigd zijn aan verlangens van diegene te voldoen. Degene met een gezonde zelfliefde zal gemakkelijker grenzen stellen aan de invloed van de ander. Partnerkeuze is nauw verbonden met zelfwaardering: wat ik in mezelf niet heb, probeer ik bij jou te vinden, van jou te krijgen. En samen met jou, met jouw waardering, voel ik me al veel beter. Duidelijk dat zulke relaties een wankele basis hebben.

In de seksualiteit wordt vaak het ultieme spel om de macht gespeeld. Hier komen geven en nemen het sterkst tot uitdrukking. Seksuele gevoelens komen voort uit prikkels van binnenuit en van buitenaf. Ook frustraties kunnen kunnen ze oproepen. In het verlangen naar eenheid liggen aantrekken en afstoten op één continuüm. Bewondering, tederheid en behoefte om te geven bestaan naast onvrede, frustratie en agressie. Zo vinden ook het miskennen van de ander om jezelf beter te voelen en het gewoonweg nemen wat gewenst wordt soms plaats in de seksuele ontmoeting. Wie dan zichzelf tekort doet door onvoldoende grenzen te stellen, doet ook de partner tekort. Die krijgt namelijk niet de mogelijkheid het eigen gedrag te ijken aan de beleving van de ander.


Pagina geschreven 26-3-2021.