Afscheid, 20-1-2020

voorkant kaart


Welkom iedereen, hier gekomen voor het afscheid van mijn en onze vader Arris Hardeman. Ik hoop dat ieder voor zich ook iets van hem mag verder dragen in het leven. En ik hoop dat, in een voor ons onzichtbaar perspectief, hijzelf er vandaag ook bij kan zijn.

Fragmenten
22-augustus-2017
Mooi dagje bij mijn vader vandaag. Als ik aankom, is hij bij het groepje geheugentraining. Dat is kennelijk naar dinsdag verplaatst. Ik zie het aan de rij rollators voor de tuinkamer. Hij is blij verheugd, als altijd. Maar hij wordt steeds ouder en dat is te zien ook. 'We zitten nou zeker bijna tegen de langste dag aan', zegt-ie en hij bedoelt kennelijk dat het medio juni is. 'Nee', zeg ik, we zijn alweer verder. 'Juli al?', vraag hij. 'Nog verder', zeg ik. 'Goeie grutten, augustus al?' Ik denk aan het drukke verkeer op de autoweg. De vakanties gaan voorbij. Ieder is op weg van start naar eigen finish, maar vanmorgen hadden veel mensen wel erg veel haast. Wat een rust dan hier. Zomaar achter de tijd aan te kunnen lopen.
25-9-2017
Ik lees de kaarten die hij kreeg voor zijn 98ste verjaardag nog eens voor. Ontroerend is deze tekst van een achterkleindochter van nog geen acht jaar oud: 'Ik wens u een fijne nieuw levensjaar gewensd en ik vind het zo bijzonder dat u zo lang op aarde blijft. Groeten, Amélie, u achterkleindochter.'
25-6-2018
Hij was z'n portemonnee weer eens kwijt en dat viel hem herhaaldelijk in vandaag. Of voelde hij dat er iets ontbrak in zijn kontzak? Steeds weer begon hij alles na te voelen. De eerste keer keek ik mee en deed een paar lades open. Na 30 seconden zoeken vroeg hij me: 'Weet jij eigenlijk nog waar we naar zoeken?' Het is misschien soms ook een genade om kort van memorie te zijn.
8-8-2018
Mijn vader is nu wat ik had gehoopt dat hem bespaard zou mogen blijven, omdat ik hem dit niet gunde. Hij raakt de weg kwijt en zoekt houvasten. 'Geef me eens rekensommen op', vraagt-ie. En ja, rekenen gaat prima, foutloos. Met het voortdurend verleggen van z'n grenzen voel ik hem steeds meer afscheid nemen van het leven.
17-9-2019
De laatste weken werd hij geel. De huisarts vermoedde een obstructie in de galweg. Vanmorgen lag hij in het ziekenhuis op de onderzoektafel. Met blote buik zette hij weer in: 'Als ge in nood gezeten, geen uitkomst ziet, wil dan nooit vergeten, God verlaat u niet', enzovoort. Ze hebben hem het hele lied laten uitzingen. Hoe vaak zul je op de onderzoektafel zoiets meemaken?
26-9-2019
De verzorging vertelde mijn zus met tranen in de ogen dat hij vanochtend, nadat hij gewassen was, in gebed ging. Hij bad zoals altijd voor allen de hem lief zijn en daarna: 'Zorgt u ook voor die meisjes die zo goed voor mij zorgen.'
3-10-2019
Ooit was ik kind, de eerste van acht bij mijn ouders. Nu mijn vader in zijn laatste dagen is, word ik me opnieuw bewust van de weerkerende processen in het mensenleven. Ooit was het mijn vader die ons te eten gaf, ook letterlijk, met een lepeltje. Nu was ik het gisteren die behoedzaam met een vorkje een stukje meegebrachte mango naar zijn mond bracht.
28-10-2019
Vanavond kwam een broer binnen en schrok hij wakker. Inmiddels was-ie al meer dan vijf weken niet meer uit bed geweest. Hij vroeg wat mijn broer midden in de nacht kwam doen en hij vertelde dat-ie na het brood eten maar vast naar bed was gegaan en gelijk was ingeslapen. 'Het maakt ook niet uit', vond hij vervolgens, 'omdat ik geen enkele afspraak verzuim. De agenda is leeg.'
6-1-2020
In de middag was hij een paar maal even helder. Eén van zijn uitspraken heb ik meteen opgeschreven, omdat die er het meest duidelijk en krachtig uit kwam: "Het kan nooit lang meer duren voordat de Here mij thuis roept", zei hij. "Ik denk wel eens: Maar rustig afwachten. Als de Here het tijd vindt, zal hij roepen: 'Arris, kom thuis!'"
14-1-2020
Ik leg mijn hand op zijn hoofd, waarin zoveel beelden, gedachten en ervaringen als herinneringen zijn opgeslagen. Het voorheen krachtige lichaam met heel z'n verleden, altijd bereid om daadwerkelijk in te springen. Deze handen, die een leven lang werk verzet hebben. Die ook mij gedragen en opgevangen hebben. Deze man, mijn vader, die altijd deed wat hij kon doen. Die ons levenslessen leerde.
Af en toe gebeurt er iets, maakt hij geluid en dan licht zijn gelaat op. Het is als een hunkering, alsof hij met zijn blinde ogen al iets ziet van het Licht achter de ondergaande zon. Met zijn laatste ademtocht zal alles in hem volle vrijheid vinden en uitvloeien in die hij eenvoudig 'zijn Vader' noemt. Zijn vader, voor wie hij niet bang is, zoveel heeft hij ons wel duidelijk gemaakt. Zijn ziel is bezig met de laatste losmaking. Ik zie een geboorte, zo lijkt het. Leven dat ruimte zoekt en zich daartoe door de nauwte wringt. Zoals dat leven eigen is.

--

Kyra en Naomi zijn mijn oudste kleinkinderen. Als peuters en ook nog als kleuters hebben ze mij talloze malen vergezeld als ik een dag naar mijn vader ging. Hij wilde ze in die tijd graag horen zingen en vroeg daar ook om. Jaren zijn voorbijgegaan. Nog eenmaal willen Kyra en Naomi voor hun oude opa zingen.


Oudere vertellingen betreffende mijn vader

Pagina geschreven 19-1-2020.