Een glimp

Als ik dit schrijf is het Goede Vrijdag. Het is ook coronacrisistijd. Het is de tijd van lijden, sterven, dood en opstanding. Dat laatste, opstanding, vermoeden we. Velen geloven ook het verhaal van de opstanding van Jezus van Nazareth. Iets wat je gelooft, weet je overigens niet zeker. Daarom geloof je namelijk. Want wat weten wij? Meer niet dan wel, lijkt me.

Met het christelijke opstandingsverhaal is overigens niets mis. Het is een mooie verbeelding van hoe het kan zijn geweest en van hoe het zit met het mysterie van ons leven en sterven. Het is het verhaal van één voor allen dat al eeuwenlang heeft standgehouden. Dat verhaal gaat ervan uit dat de mens is opgestaan tegen God, althans ongehoorzaam is geworden. De mens nam de appel, de verboden vrucht, en ontdekte de seksualiteit. Het christendom meent dat dat niet de bedoeling was, maar ik vermoed dat het juist zo moest gaan om de mens compleet mens te laten worden. Het altijd aanwezige krachtenspel tussen goed en kwaad wordt door christenen gezien als uitvloeisel van die ene eerste daad van ongehoorzaamheid aan God. Maar stel dat de mens die appel had laten hangen, er niet van gegeten had en dat zij en hij hun seksualiteit niet hadden ontdekt. Dan waren er geen mensen geschapen, maar robots, zonder eigen wil, zonder verantwoordelijkheid. Dan had God de verantwoordelijkheid voor de aarde niet aan de mens kunnen opdragen, maar was hij voor altijd de enige stuurman hier geweest.

Als ik dat zo stel, ga ik uit van het bestaan van een God. Dat is vooral omdat ik me gewoon niet voor kan stellen dat alles hier toevallig is geworden zoals het geworden is. Omdat in mijn denken een hogere macht aan het begin moet hebben gestaan, ook als na dat eerste begin alles wat werd zich in een doorgaande evolutie ontwikkelde.

Mensen willen begrijpen. Daartoe ontwikkelen ze gedachteconstructies over hoe het onbevattelijke in elkaar zou kunnen zitten. Het christendom is één van die constructies, een belangrijke, maar bij lange na niet de enige. Alhoewel het anders kan voelen, worden gedachteconstructies niet meer waar naarmate meer mensen die constructie aanhangen. Het blijft dus de vraag of de christelijke constructie klopt. Maar tegelijk is de waarheidsvraag niet van belang. Er zijn vele grote en kleine religies met elk een eigen construct. Nee, het doet er niet toe of dat waar is of niet. We weten namelijk gewoon niet hoe het geheimenis van ons leven en ons sterven in elkaar steekt. Natuurlijk kunnen onze constructen houvast geven, als een schijnzekerheid. Maar feitelijk moeten we verder in ons leven en in ons sterven met vermoedens. Er is, neem ik aan, geen God om aan onze vermoedens of constructen te moeten voldoen.

Relatie met het hogere is iets persoonlijks. Voor mij althans. Ik ervaar het hogere op mijn manier. Je kunt ook zeggen dat God zich aan mij laat zien op een manier die voor mij behapbaar is. Ik ben me daarbij bewust slechts een glimp te mogen zien, soms. Daar moet ik het mee doen. Dat is het voor mij. Ik vind het goed te leven met geheimenissen en het te moeten doen met vermoedens. Het zijn bij mij niet meer de beelden zoals die mij in mijn geloofsopvoeding zijn bijgebracht. Dat construct is verkleurd en vervaagd en er is een construct voor in de plaats gekomen dat beter past in wat ik zelf aan het hogere ervaren kan en dat ik zo beter tot eenheid breng met mijzelf, met mijn diepste innerlijk met heel mijn persoonlijke geschiedenis. In mijn geval is dat vrij sterk op mezelf betrokken, waardoor ik mezelf ervaar als een sologelovige. Maar natuurlijk kunnen ook groepen een gezamenlijk construct bouwen en overeind houden. Daar is niets mis mee, omdat het gaat om menselijk denken over het hogere dat wij toch niet ten volle bevatten kunnen. Dat hogere, als het er is en ik vermoed dat het er is, is niet gebonden aan, laat staan afhankelijk van hoe mensen erover denken.

Als een geloofsmodel met de bijbehorende beelden van het hogere voldoet voor individu of groep is daar niets mis mee. Het gaat pas fout op het moment dat het eigen model of construct wordt geponeerd als de enige waarheid, waarmee dus impliciet de geloofsbelevingen van het grootste deel van de mensheid worden gediskwalificeerd. Want dat is het als andermans ervaringen of geloofsbeelden worden genegeerd, miskend of zelfs bestreden. We zullen moeten beseffen dat welk geloofsbeeld dan ook nooit meer dan een fractie zal zien van het goddelijke en dat zelfs al die stukjes bij elkaar niet meer zijn dan een glimp van Al wat is.


Pagina geschreven 10-4-2020.