De dood als horizon?

Curaçao, 15-1-2015

Een overlijdensadvertentie in de krant vandaag geeft in het bovenschrift aan dat een schip dat achter de horizon verdwijnt niet verdwenen is, maar dat je het alleen maar niet meer kunt zien. Het doet me denken aan een gedicht van Han Hoekstra. Het begint met 'Gij zijt er op een avond' en het eindigt met 'En op een avond zijt gij er niet meer.' Dat is wat we weten. Het meerdere, alles achter de horizon, hoort thuis in geloven.

Ik ben redelijk streng christelijk opgevoed. Hemel en hel zijn me niet vreemd. Het kon verkeerd met je aflopen en dan zou je eeuwig branden in het vuur. Eeuwig! Wij leven 'in de tijd'. De tijd maakt dat alles voorbijgaat, dat ook ieder mens op een dag achter de horizon verdwijnt. De tijd is een genade vergeleken bij de eeuwigheid, waarin wat is nooit meer voorbij gaat. We mogen op een dag, al dan niet verzadigd van het leven, loslaten, uit de tijd vrijkomen. Wordt een mens dan op een dag alleen maar 'aangezet' en op een andere dag bij het sterven 'uitgezet'? Ook dat kun je geloven, maar weten kun je het niet.

Ik groeide op met de bijbel als Het Woord van God, onfeilbaar richtsnoer. Zolang je gelooft dat we 'Woord van God' hebben, kan het lijken dat geboren worden en het sterven duidelijke markeringspunten zijn op een lijn die doorloopt achter de horizon. Dat kun je geloven. In die verwachting kun je sterven.

Je kunt het ook open laten, omdat je het gewoon niet weten kunt. Ook zonder God in de hemel kun je je aan het leven toevertrouwen. Zonder duidelijk omschreven geloof komt er meer plaats voor vermoedens. In het begin van de coronapandemie vroeg een bejaarde vrouw uit mijn kennissenkring om euthanasie omdat het leven haar te zwaar was gaan vallen doordat ze te veel in had moeten leveren. Ze dronk haar drankje. Vlak voordat ze daarna de laatste adem uitblies, zei ze 'erg benieuwd' te zijn. Kennelijk hield zij het voor mogelijk dat de reis achter de horizon een vervolg zou kunnen vinden.

Ik weet steeds minder hoe het zit wat betreft leven en sterven en dat ervaar ik als goed. Ik zie hoe alles in de natuur een cyclisch verloop heeft, een komen en gaan is, en ik vermoed dat we als mensen daarin geen uitzondering zullen zijn. Maar hoe? Ik ben benieuwd. Ik kan, als ik alles rondom zie, alleen niet geloven dat er niet een hogere intelligentie achter alle processen waarvan wij getuige mogen zijn aanwezig is. Dat hogere wil ik 'God' noemen.


- - -

Pagina geschreven 29-12-2021.